Hulduljóð

Úr Wikiheimild
Jump to navigation Jump to search
Hulduljóð
höfundur Jónas Hallgrímsson
Skáld er ég ei, en huldukonan kallar
og kveða biður hyggjuþungan beim.
Mun ég því sitja, meðan degi hallar
og mæddur smali fénu kemur heim,
þar sem að háan hamar fossinn skekur
og hulduþjóð til næturiðju vekur.


Þrumi eg á bergi, þýtur yfir hjalla
þokan að hylja mig og kaldan foss.
Nú skal úr hlíðum hárra Tinnufjalla,
svo huldumeyjar þægan vinni koss,
óbrotinn söngur yfir dalinn líða
eins og úr holti spóaröddin þýða.


Þú, sem að byggir hamrabýlin háu,
hjartanu mínu alla daga kær,
sólfagra mey, djúpt undir bergi bláu,
bústu að sitja vini þínum nær.
Döggsvalur úði laugar lokkinn bleika,
ljós er af himni, næturmyndir reika.


Hvers er að dyljast? Harma sinna þungu.
Hlægja þeir öld, er ræður þeim ei bót.
Hvers er að minnast? Hins, er hverri tungu,
huganum í svo festa megi rót,
ætlanda væri eftir þeim að ræða,
sem orka mætti veikan lýð að fræða.


Að fræða! Hver mun hirða hér um fræði?
Heimskinginn gerir sig að vanaþræl.
Gleymd eru lýðnum landsins fornu kvæði.
Leirburðarstagl og holtaþokuvæl
fyllir nú breiða byggð með aumlegt þvaður.
Bragðdaufa rímu þylur vesall maður.


Háðungarorð, sem eyrun Huldu særa,
ei skulu spilla ljóði voru meir.
Sendið þér annan, sanninn heim að færa
söngvurum yðar, Njörður, Þór og Freyr!
Og hver sá ás, sem ata þeir í kvæði,
eirðinni gleymi og hefni sín í bræði.


Sólfagra mey! Ég sé - nú leit minn andi
þanns seglið vatt í byrnum undan Skor
og aldrei síðan aftur bar að landi.
Eggert, ó, hyggstu þá að leita vor?
Marblæju votri varpar sér af herðum
vandlætishetjan, sterkum búin gerðum.


Hvað er í heimi, Hulda, líf og andi,
hugsanir drottins sálum fjær og nær,
þar sem að bárur brjóta hval á sandi,
í brekku, þar sem fjallaljósið grær,
þar sem að háleit hugmynd leið sér brýtur.
Hann vissi það, er andi vor nú lítur.


Ó, Eggert! Þú varst ættarblóminn mesti
og ættarjarðar þinnar heill og ljós.
Blessuð sú stund, er fót hann aftur festi
á frjórri grund við breiðan sævarós.
Sólfagra mey! Hann svipast um með tárum,
saltdrifin hetja, stigin upp af bárum.


Hví er inn sterki úr hafi bláu genginn
á hauður, sem í nætur faðmi þreyr?
Veit ég, að þegar værðin góða er fengin,
vinirnir gleyma að birtast framar meir.
Ó, hve hann hefur eftir þráð að líta
ástarland sitt með tignarfaldinn hvíta.


Tárperlur bjartar titra þér í augum,
tindra þær gegnum fagurt lokkasafn.
sólfagra mey, því sjónar þinnar baugum
séður er aldrei kappi þessum jafn.
Þú elskar, Hulda, Eggert, foldar blóma,
ættjarðar minnar stoð og frænda sóma.


Ó, Eggert, hversu er þinn gangur fagur!
Útivist þín er vorðin löng og hörð.
Kær er mér, faðir, komu þinnar dagur.
Hann kyssir, Hulda, þína fósturjörð.
Sólfagra mey! Hann svipast um með tárum.
saltdrifin hetja, stigin upp af bárum.


Þú elskar hann - þess ann ég honum glaður.
Ástin er rík, og þú ert hennar dís.
Hér vil ég sitja, hér er okkar staður,
ó, Hulda, þar til sól úr ægi rís.
Hallaðu lokkahöfði bjarta þínu,
mín Hulda kær, að vinarbrjósti mínu.


Hann svipast um. Nú sefur allt í landi.
Svæft hefur móðir börnin stór og smá,
fífil í haga, hrafn á klettabandi,
hraustan á dúni, veikan fjölum á.
Hann svipast um í svölum næturvindi
um sund og völl að háum fjallatindi.


Hallaðu lokkahöfði bjarta þínu
að hjarta mér, sem nú er glatt og traust.
Hallaðu þér nú hægt að brjósti mínu.
Hann hefur ekki starfað notalaust.
Seint og að vonum svo fær góður njóta
sín og þess alls, er vann hann oss til bóta.


Hann líður yfir ljósan jarðargróða.
Litfögur blóm úr værum næturblund
smálíta upp að gleðja skáldið góða.
Gleymir hann öðru og skoðar þau um stund.
Nú hittir vinur vin á grænu engi:
„Velkominn, Eggert! Dvelstu með oss lengi!“


EGGERT:


Smávinir fagrir, foldarskart,
fífill í haga, rauð og blá
brekkusóley, við mættum margt
muna hvort öðru að segja frá.
Prýðið þér lengi landið það,
sem lifandi guð hefur fundið stað
ástarsælan, því ástin hans
allstaðar fyllir þarfir manns.


Vissi ég áður voruð þér,
vallarstjörnur um breiða grund,
fegurstu leiðarljósin mér.
Lék ég að yður marga stund.
Nú hef ég sjóinn séð um hríð
og sílalætin smá og tíð. -
Munurinn raunar enginn er,
því allt um lífið vitni ber.


Faðir og vinur alls, sem er,
annastu þennan græna reit.
Blessaðu, faðir, blómin hér,
blessaðu þau í hverri sveit.
Vesalings sóley, sérðu mig?
Sofðu nú vært og byrgðu þig.
Hægur er dúr á daggarnótt.
Dreymi þig ljósið, sofðu rótt!


Smávinir fagrir, foldarskart,
finn ég yður öll í haganum enn.
Veitt hefur Fróni mikið og margt
miskunnar faðir. En blindir menn
meta það aldrei eins og ber,
unna því lítt, sem fagurt er,
telja sér lítinn yndisarð
að annast blómgaðan jurtagarð.
---
Hulda! Hví grípa hendur þínar ljósu
um hendur mér, og hví svo viknar þú?
Veit ég þú elur eyrar fagra rósu,
alsett er rauðum blómum Huldubú.
Eggert er þér um ekki neitt að kenna,
annazt hefurðu fjallareitinn þenna.


Sjáðu, enn lengra svífur fram um völlu
svásúðleg mynd úr ungum blómareit,
sterkur og frjáls og fríður enn að öllu
Eggert að skoða gengur byggða sveit.
Hann fer að sjá, hve lífi nú á láði
lýðurinn uni, sá er mest hann þráði.


Brosir við honum bærinn heillagóði
í brekkukorni, hreinn og grænn og smár.
Þar hefur búið frændi hans með fljóði
í flokki ljúfra barna mörg um ár.
Þar hefur sveitasælan guðs í friði
og sóminn aukizt glöðu bæjarliði.


Þar hefur gerzt að fullum áhrínsorðum
allt, sem hinn vitri bóndavinur kvað
um dalalíf í Búnaðarbálki forðum,
um bóndalíf, sem fegurst verður það.
Sólfagra mey! Nú svífur heim að ranni
sæbúinn líkur ungum ferðamanni.


SMALI FER AÐ FÉ OG KVEÐUR:


Það var hann Eggert Ólafsson,
ungur og frár og vizkusnjall,
stóð hann á hauðri studdur von.
Stráunum skýldi vetrarfall.
Meðan að sól í heiði hló,
hjúkraði laukum, eyddi snjó,
kvað hann um fold og fagra mey
fagnaðarljóð, er gleymist ei.


Kvað hann um blóma hindarhjal
og hreiðurbúa lætin kvik,
vorglaða hjörð í vænum dal
og vatnareyðar sporðablik.
Þó kvað hann mest um bóndabæ,
er blessun eflir sí og æ,
af því að hjónin eru þar
öðrum og sér til glaðværðar.


Það var hann Eggert Ólafsson,
allir lofa þann snilldarmann.
Ísland hefur ei eignazt son
öflgari stoð né betri en hann.
Þegar hann sigldi sjóinn á,
söknuður vætti marga brá.
Nú er hann kominn á lífsins láð
og lifir þar sæll fyrir drottins náð.


NIÐURLAG


Sólfagra mey! Nú seilist yfir tinda
úr svölum austurstraumum roði skær.
Nú líður yfir láð úr höllu vinda
léttur og hreinn og þýður morgunblær.
Svo var mér, Hulda, návist þín á nóttu
sem nú er ljósið jörð á votri óttu.


Vertu nú sæl! Þótt sjónum mínum falin
sértu, ég alla daga minnist þín.
Vertu nú sæl! Því dagur fyllir dalinn,
dunandi fossinn kallar þig til sín.
Hann breiðir fram af bergi hvítan skrúða,
bústaður þinn er svölum drifinn úða.


Vertu nú sæl! Því sólin hálsa gyllir
og sjónir mínar hugarmyndin flýr.
Ó, Hulda kær, er fjöll og dali fyllir
fjölbreyttu smíði, hvar sem lífið býr
og dauðinn, sem að svo þig löngum kallar
sá, er þig aldrei leit um stundir allar.