Guðmundar saga Arasonar/43

Úr Wikiheimild
Jump to navigation Jump to search

Litlu síðar koma þeir menn á fund herra Guðmundar byskups, er ráðit hafa sína skipferð norðr yfir þann fjörð eða flóa, sem liggr meðal nyrðra byskupsdæmis. Þeir ganga til herra Guðmundar ok biðja blessanar til fararleyfis.

Herra byskup blessar þeim ok talar svo: „Farið vel, synir, verið varir ok signið yðr kristiliga, því at við brögðóttan er at beita.“

Þeir koma til skips ok ýta lítit undan landi, áðr í kemr skipit svo mikill ofrþungi ósýniligr, at skipit er með öllu kafhlaðit. Þeir litast um þetta undr ok sjá enga nýlundu, utan sýnist sem ein stór ok svört beinknúta liggi aftr í skutinn. Hraðr var byrr, en mjök bárstórt ok lítit borð við báru. Því lystir þá at vinna kyrrt ok verðr eigi út kastat knútunni. Halda þeir inn á Miðfjörð, er fyrr var nefndr, ok taka land með höldnu. En þann tíma, sem skipit kennir grunn, kastar einn kumpána knútunni fyrir borð. Veltist hún með varpi sjóvarins upp í flæðarmál. Sér þá skyggn maðr, at þar ríss upp Selkolla ok gengr á land.

Sé hér dýrðligan verðleik, er flóttrak helvízkan anda ok fjötraði jafnfram, svo at hann mátti kristnum mönnum eigi granda. Man þat enginn aldr síðan, at hún hafi sézt eða meinat í Vestfjörðum. Síðan er hún ór sögunni.

En nú skal enn aftr víkja ok sjá, hvat herra Guðmundr byskup veitti Vestfirðingum fyrir þau grös ok heilagan kross, er hann leifði þeim í elskumark fyrir margan greiða ok góðvilja, er þeir gerðu honum bæði fyrr ok síðar. Ok þó at þessi hlutr hafi síðar gerzt en hann fór til guðs, ritast hann í þessum stað tilheyrandi fyrra efni.

Eftir Selkollu sögu kvað Einarr Gilsson tuttugu vísur ok eina, ok er þetta upphaf á:

Askr fór éls ok Röskva
ósvinn dalar tvinna,
grands var gaurr af stundu
gjarn, með heiðnu barni.
Lögðu jóð, en ugðu
öngva grein, hjá steini,
beint meðan börðust punti,
baugrein og Týr fleina.


Hugðust barn, áðr bægði
brynjumeið, ok reiða,
girndar óhreinn andi
undrgjarn, taka mundu.
Sýndist fljóð, en fundu
fláræðin þau bæði,
illiligt með öllu,
ofgrand af tál fjanda.


Gengu þar frá þinga,
þjóð frétti slíkt, jóði
Baldr ok Bölverks köldu
bauga rein und steini.
Þar gekk síðan, sökkva,
svört Gneip, viðum björtum,
sýndist selr í enda,
sannfrétt er þat, annan.


Dálkr réð fyrri fólki,
furðu tíðr á smíðar,
ei var auðar bægir
ólmr, at Lægishólmi.
Kemr í hús, en hamra
hlyns olli þat kynjum,
Gríðr til girndar fæðis
gjósorð um dag ljósan.


Lagðist Laufa brigðir
ljóða hvass með skassi,
brúns, lézt beðju sína
broddspennir þar kenna.
Sótti síðan rétti
seims Gestilja heima
æst, svá at ýtir missti
undfleins þegar greina.


Sat yfir sjúkum veiti,
svall móðr, daga alla,
Þundi þorna, randa,
Þorgísl, er fekk píslir.
Sprungu á hreyti hringum
hyrflæðar þeim bæði
sjónarberg með sorgum.
Selkolla því olli.


Svá lét gýgr fyrir Gautum
grimm hanga-Týs rimmu,
ferð var af hálfu harðri
hremmd, farvegu stemmda,
víst at varla treystist
væn drótt slegin ótta
ríða réttar leiðir
raunfast af Bil hrauna.


Báðu byskup síðaan
bálregns viðir gegnir
hjaldrs, at hann hjálpa skyldi
hugrakkr firum nakkvat.
Fór til Hólms, er heyrði
hörmung um lið þunga
leika sjóvar, sækir
snjallr manndáða allra.


Inn kom leygs, þar er lágu,
lægis vörðr, með hörðum,
trautt munu, tálum settir,
tveir veslingar meiri.
Blindr var gæðir grandi
geirþings í píningu,
vinds, en vitlauss annarr
valdr fjöldrifins skjaldar.


Vátr nam byskup breyta,
bálflæðar, skóklæðum,
hosu dró harðla lausa
Hrund ein af Guðmundi.
Þá kom inn in auma
ámgerðr við lit sáman.
Hugðist Greip at grípa
ginljót um skjól fótar.


Vitr sá Leirvör ljóta
lands höfðingi standa,
örr, ok ei sér fjarri,
áðr guðligra ráða,
en þollr af frægð fullri
fríðr blessaði víðis
glóða. Glatt við lýðum.
Greypt flagð í jörð steyptist.


Þar lá njól, sá er nærði,
njótr, allmargra brjóta,
sægs, þá er sjúkir lágu,
sindrs, benloga vindar.
Dagr kom, djöfla sigrir
dáðmildr ok þá vildi
glaðr yfir Gauta fríða
góins skers hafa messu.


Ætla á Hamar, því at, humra
hyrbíðendur fríðir,
þar stóð, bings, it blíða
bænhús, með sið vænan.
Satt var, at mönnum mætti
meinvættr hjá bekk einum.
Bægði sára sigða
Selkolla mjök þollum.


Sæll nam sökkva trölli
söngs meistari ströngu
harðr með helgum orðum
hellis grams við mellu.
Varð aldregi virðum,
víðfrægt er þat, síðan
mein at mörnar sjónum.
Móð létti svá þjóðar.


Ráð- söng messu meiðum,
mítru gramr at Hamri,
-víss, ok vígði krossa
vel fimm, Kjalars rimmu.
Settu sólar drottins
seims verkendur merki
eitt, þar er áma knátti
alklökk í jörð sökkva.


En fjóra lét færa,
furðu jafn til Hafnar
skreytir hólms í heitum,
hyrfoss þegar krossa.
Dálkr fekk, dróttir klökkvar,
dáðlistanda, misstu,
skyn fyrir blíðar bænir
böls græðarar, mæði.


Fóru frægir árar
fleinþeys á byrhreini,
Sveit hafði þar sóta
svanbekks hlaðit ekki.
Kemr á heiðar humra
hest óþokkuð flestum,
þat var hrossknúta heitin,
hræseiðs frömum meiðum.


Bátr seig, borð var lítit.
Brast súgr um lið drjúgan.
Salt þó húfi héltum.
Hrönn fell í kné mönnum,
áðr hreytendur hétu,
húm lá svalt í rúmum,
at Guðmundur grandi,
góins stéttar, þeim létti.


Borð flutu, byrr kom Njörðum
blíðr Sköfnunga hríðar,
sjór lék stafn ok stýri,
stirð inn at Miðfirði.
Þar lét kastat knútu
kát ferð á höfn verða.
Hafa sónviðir séna
Selkollu þá Heljar.


Barðs hefir aldri orðit
angr at hálu gangi
síðan Svölnis beðju
sárt eyðöndum reyðar.
Svá nam hilding himna
hvatr þjónandi ljónum,
lýðr fekk miskunn mikla
margr, fagrliga bjarga.


Eigi verðr í orðum,
öld sannar þat, manna
tínt þat er happa henti,
heiðrs vinnanda svinnan,
því at verk, sem drótt dýrkar,
dáðvaldanda, aldar,
rétt ok rausnir vátta,
ranns, ferr hvert á annat.